dinsdag 27 september 2016

Verantwoord drinken

Ik drink graag alcohol. Vooral wijn, maar ook bier, whisk(e)y, rum, gin, ... alles eigenlijk. Mijn ouders dronken bijna nooit. Ik heb ze dan ook nooit dronken gezien, zelfs niet lichtjes aangeschoten. Soms eens een enkel biertje, een flesje (schuim)wijn bij het kerstdiner, maar nooit glazen en flessen na elkaar. Ze komen zelf ook uit gezinnen waarin er geen drinkcultuur heerste, dus de appel viel niet ver van de boom.

Tijdens de wonderjaren der puberteit en later de studententijd in Leuven en Gent begon het regelmatig drinken van alcohol wel deel uit te maken van mijn leven en gewoonten. Op kot zat de frigo altijd minstens halfvol bier en de meeste sociale activiteiten gingen gepaard met drinken. Het aantal geheelonthouders in de talrijke fakbars van de studentensteden was en is wellicht nog altijd verwaarloosbaar. 

Toch bleef en blijft het aantal katers in mijn leven gelukkig beperkt. Ik kon en kan niet goed tegen te veel drank. Van bepaalde alcoholhoudende dranken krijg ik snel hoofdpijn, al is niet altijd duidelijk waar dit aan ligt. Dat een hoge tolerantie voor alcohol een statussymbool is onder studenten, laat staan volwassenen is natuurlijk een belachelijke en infantiele notie. Een hele bak bier 'kunnen' leegdrinken heeft toch geen enkel aantoonbaar voordeel?

Toen ik met mijn vrouw een tijdje in Tsjechië woonde, waar de goede pils talrijk is (en meestal verkocht wordt in flesjes van 500 ml), was het mijn gewoonte om elke avond een pintje te drinken, gewoon zo, lekker bij het koken een beetje chillen. Na een tijdje vroeg ze me 'of ik dat normaal vond, en of dat wel nodig was'. Ik was eerst gepikeerd en verontwaardigd. Waarom moest ik mij verantwoorden? Toen ik erbij stilstond besefte ik: dit hoeft niet de norm te zijn! 

Sindsdien heb ik minstens twee alcoholvrije dagen per week ingevoerd, en af en toe een alcoholvrije week/maand. Er zijn mensen die het vreemd vinden om op een weekdag alcohol te drinken. Er zijn ook mensen die elke avond met twee gezellig een flesje wijn drinken. Vermoedelijk zit een deel van de leden van de Commanderij Gent, waar ik nu al enkele jaren lid van ben, in die laatste categorie. Als je kelder vol wijn ligt, en je 'kan er wel goed tegen', en het interesseert je erg, ... dan is dat niet zo abnormaal.

Het feit blijft natuurlijk dat je ook op vijf dagen te veel kan drinken. En dat alcohol een zware, zware drug is, die al talloze levens heeft verwoest en blijft verwoesten. En dat de alcoholbusiness een gigantische industrie is, waarin honderden miljarden omgaan wereldwijd. En dat een deel van die omzet ingezet wordt om ervoor te zorgen dat het imago van alcoholhoudende dranken niet te veel bezoedeld wordt.

Mijn zoektocht is er dus één naar de balans tussen verantwoord genieten van een glas, het goede voorbeeld geven voor mijn kinderen, en mijn gezondheid niet (te veel (?)) schaden. Hoe pakken we dit best aan?

Hoeveel is teveel? 

Zoals te verwachten is er geen consensus over de aanbevolen maximumhoeveelheid alcohol die men zou mogen consumeren. Maar omdat ze het niet kunnen laten, geven de overheden wel richtlijnen aan:
  • Maximum dagelijkse consumptie van alcohol: 
    • Australia: 20 g/day 
    • Austria: 24 g 
    • Czech Republic: 24 g 
    • Germany: 24 g/day
    • Italy: 40 g (30 g for the elderly) 
    • Japan: 19.75–39.5 g 
    • Netherlands: 29.7 g
    • Portugal: 37 g 
    • Spain: 30 g. (Also suggests a maximum of no more than twice this on any one occasion.) 
    • Sweden: 10 g for women and 20 g for men 
    • Switzerland: 30g for men and 20g for women 
    • United Kingdom: 24-32g/day
  • Maximum wekelijkse consumptie van alcohol: 
    • Canada: 190 g/week
    • New Zealand: 150 g/week; At least two alcohol-free days every week 
    • USA: 196 g/week
  • Belgische richtlijnen:
    • Aanvaardbaar alcoholgebruik volwassen mannen 
      • Gemiddeld niet meer dan 21 standaardglazen per week 
      • Nooit meer dan 5 standaardglazen per keer 
      • Tenminste 2 dagen per week geen alcohol 
    • Aanvaardbaar alcoholgebruik volwassen vrouwen 
      • Gemiddeld niet meer dan 14 standaardglazen per week
      • Nooit meer dan 3 standaardglazen per keer 
      • Tenminste 2 dagen per week geen alcohol 
Maar, weet er iemand wat een "standaardglas" is? Dit is een alcoholgehalte van 10 gram. Dat is dus niet eens een pintje van 250 ml, want dan zit je voor een Jupiler al aan 13 gram. Denk dus zeker niet dat je meer dan één Duvel kan drinken, want 330 ml aan 8,5% alcohol = 28,05 gram alcohol en meteen richting de limiet per dag. Voor een halve fles wijn zit je al snel aan 50 gram alcohol, opnieuw meer dan de maximum aanbevolen hoeveelheid per dag. Niet simpel dus, gesteld dat je een moer om deze richtlijnen geeft.

Wat zegt de wetenschap?

De meeste mensen, en zeker de meeste alcoholdrinkers, kennen die 'wetenschappelijke' uitspraken wel: "x aantal glazen (rode) wijn per dag verlaagt de kans op hart- en vaatziekten x %". En, to be fair, er zijn talloze studies uitgevoerd en gepubliceerd, door gerespecteerde instituten, die lijken aan te geven dat een beperkte consumptie van alcohol meer gezondheidsvoordelen dan -nadelen zou kunnen hebben. Enkele voorbeelden:

  • Harvard School of Public Health - Alcohol: balancing risks and benefits.
    "More than 100 prospective studies show an inverse association between moderate drinking and risk of heart attack, ischemic (clot-caused) stroke, peripheral vascular disease, sudden cardiac death, and death from all cardiovascular causes. (4) The effect is fairly consistent, corresponding to a 25 percent to 40 percent reduction in risk." Zie lijst met deze studies.

  • Mayo Clinic - Alcohol: if you drink, keep it moderate
    "Possible health benefits of moderate alcohol use Moderate alcohol consumption may provide some health benefits, such as: Reduce your risk of developing and dying from heart disease Possibly reduce your risk of ischemic stroke (when the arteries to your brain become narrowed or blocked, causing severely reduced blood flow) Possibly reduce your risk of diabetes Even so, the evidence about the health benefits of alcohol isn't certain, and alcohol may not benefit everyone who drinks."
     
Maar, zoals men terecht kan opmerken, is het niet mogelijk om een gecontroleerd dubbelblind experiment uit te voeren op de levenslange invloed van alcohol op ziektes en levensverwachting. De "bewijzen" van hierboven komen dus van cohort-studies, waarbij het niet altijd mogelijk is om alle beïnvloedende factoren juist in te schatten en uit te filteren. Er zijn dus ook (meer en meer) studies die zich afvragen of bovenstaande onderzoeken wel zo goed mogelijk opgesteld zijn:

  • The BMJ - All cause mortality and the case for age specific alcohol consumption guidelines: pooled analyses of up to 10 population based cohorts
    "Beneficial associations between low intensity alcohol consumption and all cause mortality may in part be attributable to inappropriate selection of a referent group and weak adjustment for confounders. Compared with never drinkers, age stratified analyses suggest that beneficial dose-response relations between alcohol consumption and all cause mortality may be largely specific to women drinkers aged 65 years or more, with little to no protection present in other age-sex groups. These protective associations may, however, be explained by the effect of selection biases across age-sex strata."
     
  • achtergrondartikel van BBC over deze problematiek: Is Alcohol actually bad for you?
    "In 2006, a team of researchers took a closer look at how these studies were designed. Their meta-analysis showed a major flaw in the way drinkers – or rather abstainers – were classified: the abstainers in many of these studies included people who had cut back or stopped drinking because of ill health or old age.

    This could potentially make non-drinkers look like a far less healthy group than the general population. Importantly, the studies without this misclassification didn’t find a reduction in heart disease or death among moderate drinkers. Other researchers have now explored this ‘misclassification hypothesis’ more closely, including a huge UK-based population study published this year.

    It showed that when you simply compare alcohol consumption and health outcomes, you find a clear beneficial effect of moderate alcohol consumption. But if you take former drinkers out of the abstainers group, then the benefits don’t look so rosy – in fact, they all but disappear
    "
     
  • En dan is er nog dit artikel uit Wired, dat ook aandacht heeft voor de invloed van de alcohollobby op wetenschappers: The muddled link between booze and cancer
    "In the summer of 2014, the journal Addiction published a scathing editorial that outed Ellison for receiving “unrestricted educational donations from the (alcohol) industry.” That money had supported his work at BU, along with his leadership of a peer group that wrote positive reviews about studies highlighting the potential health benefits of drinking."
Wat me altijd opvalt wanneer er een nieuw (wetenschappelijk) inzicht of een nuancering ervan naar buiten wordt gebracht is de manier waarop de meeste mensen het meteen in hun eigen kraam proberen passen. Bovenstaande artikels plaatsen terecht vraagtekens bij de eerdere inzichten dat matige consumptie van alcohol positief is voor de gezondheid. Ik karikaturiseereereer Enkele veelgehoorde reacties:
  • De fan-van-alcohol: "Ach, er zijn nog zoveel studies die zeggen dat matig drinken wel OK is, ze weten het duidelijk allemaal nog niet zeker!"
  • De niet-zo-grote-fan-van-alcohol: "Zie je wel! Mensen zouden beter zo weinig mogelijk drinken! En jij zeker!"
Zoals eerder gezegd streef ik voor mezelf vooral naar evenwicht en gezondheid op een haalbare en rationele manier, zoveel mogelijk ondersteund door wat we zo zeker mogelijk weten (door wetenschappelijk onderzoek). Maar het moet natuurlijk leuk blijven.

Daarom zal ik wellicht blijven drinken, maar mate, en consciëntieus opgevolgd in mijn AlcoDroid Alcohol Tracker. Alleen zo weet je natuurlijk zeker hoeveel je binnen hebt en of je binnen de limieten blijft. Maar gezond zijn is natuurlijk veel meer dan alleen maar verantwoord omgaan met alcohol: het gaat dan ook over gezond eten, voldoende bewegen, stress beperken, enzovoort.

Zullen we dat afspreken?

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen